Archive for the ‘Atabala’ category

Sinergien beharra

otsaila 25th, 2016

Paradoxa bat da boto abertzalea hain nagusi den herrialdean hainbesteko eragina izatea Espainia erreferentzia duen eskualde-egunkari batek. Eskualde edo tokiko prentsa da arrakastatsuena toki guztietan. Euskal Herrian ere berdin gertatzen da, herrialde bakoitzak berea dauka: Sud-Ouest, El Diario de Navarra, El Diario Vasco eta El Correo, berez talde handiagoen produktuak direnak. Haien ezaugarri nagusia tokian tokiko berriak ematea bada ere, ildo editoriala Frantziaren eta Espainiaren nagusitasunaren aldekoa da. Hain zuzen, hurbileko berriez gain, mundu zabaleko berriak eta berri “nazionalak” (sic) ere ematen dituzte. Politika sailetik telebista orrietaraino lan egiten dute irakurleak norabide batean ideologizatzeko: nazioa Espainia edo Frantzia da, eta hizkuntza espainola edo frantsesa. Egunkari horiek dira liderrak, telebista arloan Madril eta Pariskoak diren bezala; eta lidergoa nola hartu pentsatzen hasi beharko dute euskarazko komunikabideek.

Tokiko euskarazko komunikabideei buruzko ikerketa egin genuenean garbi gelditu zen tokian tokiko euskarazko aldizkarien arrakasta izugarria dela. Goiena edo Anboto, adibidez, gain-gainetik dira beren eskualdeetako aldizkari irakurrienak. Garbi agertzen da tokiko prentsa indargunea dela euskararentzat. Ildo horretatik, Euskal Herriko berri nazionalak eta nazioarteko berriak ez dituzte lantzen, eremu hori nagusiki Euskal Telebistak, Euskadi Irratiak, Berria-k eta Argia-k betetzen dutelako. Euskarazko komunikabideek ez dute elkar zapaltzen: tokikoek ez dute gai nazionalik aipatzen eta nazionalak ez dira tokikoen eremuan sartzen.

Errealitate horrek badu ondorio bat Euskal Herriaren kohesioari begira: egunkari nazionala lidergotik urrun dago, hain zuzen, nazionala delako (beste herrialdeetan ere berdin da); eta tokikoek ez dute Euskal Herri osoaren ikuspegia lantzen, tokikora mugatzen direlako. Lan handia egiten da jendeak euskaraz irakur dezan, baina euskarazko produkzio horrek ez du nahiko indar egiten Euskal Herriko ikuspegia errotzeko.

Euskarazko prentsak lidergoa hartzeko baldintzetarik bat (ez bakarra) da tokikoen eta nazionalen arteko sinergia sendoak bilatzea. Bi zutabeak funtsezkoak ditu: tokian tokiko eskaintza eta ikuspegi nazionala uztartzetik sor daiteke proiektu sendo bat.

Euskarazko komunikabide-enpresen eta euskaraz lanean ari diren kazetarien sarea ikusgarria da: ehunka langile daude eremu geografiko zabalean. Indargune handia da; zorigaitzez, atomizazioak ez gaitu uzten indar hori ikusten, indar horretaz baliatzen, ez eta ere lider izan daitekeen proiektu bat altxa daitekeela sinesten.

Atomizazioaren ordez, sinergiak eta elkarlana bilatuz edota proiektu komunak eraikiz, jauzi kualitatibo handia ere eginen luke euskarazko prentsak: prentsa nazionala bera askoz aberatsagoa izanen litzateke tokian tokiko sarearen ekarpenarekin. Esperientzia batzuk egin dira berriki: Korrikaren hasieran eta bukaeran, Durangoko Azokan edota Ipar Euskal Herriko hauteskundeetan. Azken horren haritik, aipatu behar dira Berria, Euskal Irratiak, Kanaldude, Herria eta Kazeta.eus komunikabideen arteko elkarlana.

Elkarlan horiek aztertu behar dira, ikusi zein diren indarguneak, zein ahulguneak, eta gero ikusi zer egin daitekeen modu zabalago batean. Urte batzuk beharko lirateke, hain segur, halako proiektu sendo bat eraikitzeko. Gogoeta sakon eta luzea eskatzen du, gardena, zintzoa, taburik gabea. Euskarazko komunikabideen beste iraultza bat pentsatzeko tenorea etorria da, euskal estatu ikuspegi batekin arituz.

Dokumentatzeko denbora

maiatza 5th, 2015

Komunikaldia bukatu ondoan, hizlarien eta irakasleen arteko bazkarian, beste gai askoren artetik, prentsaurreko eta aurkezpenen gaia atera zen. Film baten aurkezpen-prentsaurrekoa izan berria zen, eta zuzendariak kazetariei galdetu omen zien zenbatek ikusi zuten film hura. Bakar batek ere ez. Bazkarian bildutako batzuei harrigarria iruditu zitzaien: nola joan daiteke film bati buruzko prentsaurrekora, zuzendariarekin hitz egitera, filma aurretik ikusi gabe? Batek erantzun zion kazetariek ez zutela errurik: filma oraino ez zen zinemetan ikusgai, eta filmaren ekoizleek aski zuten proiekzio bat antolatzea kazetari haientzat.

Funtsean, gaiaren muinean zegoen film, liburu edo disko berri bati buruzko kazetarien dokumentazio lana. Artikulu edo elkarrizketa bat egin behar denean lan berri bat egin duen zuzendari, idazle edo musikari batekin, logikoa da kazetariak aurretik dokumentazio lana egitea. Kazetaria ezin da joan galdetuz: “zertaz da zure lan berria? Zer kontatu nahi izan duzu?”. Suposatzen da elkarrizketa baino lehen liburua irakurri duela edo filma ikusi.

Maiz ez da horrela izaten, ordea. Kazetariek aurkezpen andana bat izan dezakete astean, eta nondik izanen dute astia liburua lehenago irakurtzeko? Gainera, aurkezpena edota elkarrizketa egiten den eguna izaten da, maiz, lan berria jasotzeko egun bera.

Lan txukunena egiteko, kazetariak epe bat behar du filma ikusi edo liburua irakurtzeko, egilearekin elkartu baino lehen. Ez da horrela izaten. Baina epea izanik ere, ba al dauka astirik? Prentsak gero eta baliabide murritzagoak dituenean, kazetarien lan karga gero eta handiagoa da. Eta horrek eragina badauka erreportaje edo elkarrizketen sakontasunean eta kalitatean.

Aurre-dokumentazio lan minimo bat egin ohi da. Baina sakontzeko astirik gabe, zaila da elkarrizketa interesgarri eta original bat ateratzea. Askok galdera berak egin ohi dituzte, nahiz eta erantzuna jakin, beste komunikabide batek jadanik idatzi baitu. Baina galdera egitera behartuak sentitzen dira (“badakit galdera egin dizutela, baina hala ere egin behar dizut…”). Elkarrizketa hori jende askok irakur lezake: artistaren zaleek segur irakurriko dutela, eta haientzat berehala ezagun da kazetariak gaia eta artista ezagutzen dituen ala ez.

Informazio kantitate handia heltzen zaigu, prentsak gaiak landu eta landu behar izaten ditu, baina kantitate beharrari baliabide murritzak gehitzen bazaizkio, nekez eskainiko da kalitatea. Irakurle, entzule edo ikusleari ezin zaio azaleko lanketa bat eskaini, ordea. Sakondu behar dira. Zerbitzu hori eskaini behar dute komunikabideek. Komunikabideei eta kazetariei berei ere badagokie horretaz gogoetatzea, baina gizarteari eta erakundeei ere bai, denen erantzukizuna baita (eta denentzat onuragarri) prentsak baldintza egokietan lan egitea.

Euskaldunak Internetekiko uzkurregago ote? [Atabala bloga]

otsaila 8th, 2013

(Atabala blogean argitaratua)

Duela zenbait aste egin genuen Xilaba bertso txapelketaren balorazio biltzarra, Senperen (Lapurdi). Besteak beste, txapelketarako ateratzen den liburuxkaz hitz egin genuen. Inprimatutako aleak gutxitzeari begira (iduriz, batzuk sobratu ziren), ideia bat bota zen talde txiki batetik, hurrengo txapelketei begira (aurtengo Txapelketa Nagusirako balio du): txapelketari buruzko informazio hori emango lukeen telefonoetarako aplikazio bat sortzea; dinamikoa izango litzateke, adibidez saio bakoitzaren ondoren puntuazioak eta, bereziki, hurrengo faserako sailkapena erakutsiko luke… Irri batzuk entzun ziren gelan, ideia xelebre bat izango balitz bezala.

Erreakzio hark kezkatu ninduen: edo gu gabiltza teknologia berrien kontuetan urrunegi, edo euskal gizartea dago (are gehiago Ipar Euskal Herrikoa) berrikuntza horiei begira atzeratuegi eta uzkurregi.

(irakurtzen jarraitu)

Murrizketak hedabideetan

abendua 4th, 2012

Murrizketak hedabideetan

(Atabala blogean argitaratutako artikulua, azaroaren 21ean)

Allande Boutin France 3 Euskal Herri albistegiko kazetariak argi azaldu du zein egoera ilunaren beldur diren. France 3 telebista publikoa hasi da lehen murrizketak egiten: Domusantuko oporretan eta Eguberrikoetan ez da izanen France 3 Euskal Herri albistegi lokalik. Funtsean, murrizketa bat da. Lehen urrats bat baizik ez dela uste dute albistegi horretako langileek, eta mobilizazio handiak izan dira Ipar Euskal Herrian, albistegi horren mantentzearen alde.

France 3 telebista publikoak hiru solairu ditu: Frantzia mailakoa, eskualde administratibo mailakoa (Ipar Euskal Herrian, Akitania mailakoa) eta tokikoa. Ipar Euskal Herriko deskonexioa egunero bost minutukoa da. Duela hogei urte sortu zuten, eta egunero 40.000 ikusle dauzka. Bakoitza beregaina da, baina elkar elikatzen dute (Iparraldeko erredakzioak albistegi lokalerako ekoizten duena, eskualde mailakoan edo Frantziakoak zabaldu dezakete, gaiaren arabera).

Dirua aurreztu behar dutelakoan, egun hauetan ez dute albistegirik egiten, oporretan gai gutxiago dagoela iritzita. Ez zaie bada garai hoberena gertatu oporretan albistegirik egin gabe egon daitekeela frogatu nahi bazuten: Aurore Martinen kasua ezin dute landu. France 3 Euskal Herriko langile batzordeak dio enpresak estrategia txarra duela, kudeaketa txarra egiten duela eta ez dela egia benetan aurreztu dezaketenik horrelako neurriekin.

Horregatik dira beldur hurrengoan murrizketa gehiago izango dela, adibidez bost minutu eskaini beharrean 90 segundura mugatuko dutela saioa.
Ez da France 3-ren kasua bakarrik. Ez da hedabiderik libratzen egoera honetatik. Baina France 3 hedabide publiko bat da: Iparraldeko etxe bakoitzak urtean 123 euro ordaintzen ditu telebista eta irrati publikoa finantziatzeko; Frantziako Gobernuak iragarkiak kendu zituen telebista publikotik, 20:00etatik aurrera. Zergak berdin-berdin ordaintzen ditugu, eta urtetik urtera gero eta garestiago. Ez da onargarri zerbitzu publiko hori murriztea, are gutxiago, ikusita programa horrek zer arrakasta duen.

Telebista publikoa da ETB ere, eta hodei beltzak ageri dira haren zeru gainean. Krisiak denetan jotzen du gogor, baina hedabideen arloan murrizketak egitea ez da sanoa gizarte demokratiko batean. Bermatu beharreko zerbitzu publiko bat da. Kontuan hartu behar da ez dela euskarazko hedabide bakarra. Beharbada euskarazko hedabideen sarea eta honen finantziazio publikoa birpentsatu eta berrantolatu beharko litzateke; baina multimediaren mende honetan, kontraesankorra eta pentsaezina litzateke erakunde publikoek sektorea ahultzen uztea.

Tresna-barrara saltatu