Archive for the ‘Euskaldunak’ category

Identitateaz

otsaila 25th, 2016

Azken hilabeteetako eztabaida gai handi bat bihurtu da identitatearen gaia, Euskal Herrian, bereziki ezker abertzalean edo haren inguruan. Estrategiaz mintzo diren batzuek diote ez daitekeela independentziaren alde biderik egin, euskal nortasunaren ardatza erdigunean ezartzen bada. Euskal Herriko herritarren gehiengoa ez da euskalduna, eta haiek eta abertzaleak ez direnak independentziaren ideiara biltzeko ez omen du balio euskararen gaia azpimarratzeak. Horrek kontrako eragina luke: independentziaren aldeko sostengu berririk ez lortzea. Hori ulertarazten digute, bederen, zenbait pentsalarik.

“Izateari utz diezaiogun, izaten hasteko”, “euskaldunak bere buruaz beste egin behar du” diote batzuek, euskaltasuna erdigunean ezartzea oztopo delakoan. Independentziaren aldeko babesa %85ekoa izatea nahi badugu, hobeki bizitzearen aldeko argudioarekin lan egin behar omen dugu, eta ez identitate parametroetan.

Eztabaida horrek bazterrak harrotzen ari ditu, sakonean. Bere burua espainiar edo frantses sentitzen duen batek uko eginen ote die estatu horiei, “hobeki bizitzeko” menturan? Argudio aski sendoa ote da “hobeki bizitzearena”? Zein berme daukagu hori baieztatzeko? Jende horrek ez badu bat egiten euskararekin eta euskal identitatearekin, bizi hobetzat joko ote du Euskal Herri independente eta euskaldun batean bizitzea? Euskaraz ikasi behar izatea?

Azken urteetan, euskararen aldeko jarrera ahuldu da Euskal Herriko gizartearen baitan. Gero eta ozenago entzuten dira euskararen kontrako kritikak, besteak beste EGA azterketaren kontrakoak (zailegia omen da), lanpostu publikoetan euskara eskatzearen kontrakoak… Kanpotik heldu direnek euskara ikasi behar ote dute? Ala nahi badute bakarrik (kontuan hartuz erdara nahi ala ez ikasi behar dutela)? Anitz dira (euskaldunak barne) horrek hautazkoa izan behar duela diotenak.

Eta testuinguru horretan, faktore kezkagarria da abertzaleek berek euskararen inguruko postura malgutzea, diskurtso ustez ireki horren izenean. Horrek euskara oraino ahulago bihurtzea baizik ez dakar. Eta mugimendu abertzalean zatiketa sor dezake. Beharbada abertzale ez den jende gutik bat eginen du independentismoarekin, nahiz eta hizkuntzari buruzko jarrera leundu. Segur da, ordea, euskara funtsezkotzat daukatenak urrunduko direla euskarari garrantzia kentzearen aldeko diskurtsoa duten taldeetatik.

Euskal Herriko gizartea bitan zatitua da. Baina ezker abertzalearen inguruko pentsalari batzuen analisiak ez ditu azalpen onak ematen. Orain zabaltzen ari den bertsioaren arabera, zatiketa horren eta independentismoaren ahuleziaren arrazoia da abertzaleek espainolen/frantsesen eta euskaldunen arteko lehiatik planteatu dutela beren estrategia. Eta hori txarra izan dela, eta horrela pentsatzen segitzea txarra dela urrunago joan nahi bada. Hori izan omen da azken 50 urteetako estrategiaren akatsa.

Garbiki mintza gaitezen. Azken 50 urteetan zatiketa sendotu bada eta independentziak eta euskarak jendea bereganatzea ez badute lortu, ez da planteamendu horrengatik izan, baizik eta Euskal Herriaren askatasunaren izenean ehunka lagun erail direlako ia mende erdi batez. Ez da hori arrazoi bakarra, bistan da. Espainiaren eta Frantziaren zapalkuntza gogorra ere aipatu behar da, eta estatu horiek eskura dituzten baliabide izugarriak jendea espainolago edo frantsesago sentitzeko. Baina bakoitzak bere ardurak: aitzineko estrategiaren akatsa ez da izan identitatearen azpimarratzea. Eta estrategia haren irakurketa makurretatik abiatuz ezin da sortu herri hau askeago eta euskaldunago sortuko duen estrategia bat.

Independentzia eta ongizatea

otsaila 25th, 2016

Azkenaldian eztabaida eta gogoeta handiak daude Euskal Herriaren independentziaren arrazoien eta helburuen inguruan. Batzuen ustez identitatearen eta hizkuntzaren gaia kendu behar da independentziaren aldeko kanpainatik. Ez omen da jendea argudio horiekin konbentzituko, alderantziz baizik (konbentzituak direnak jadanik konbentzituak omen direnez, konbentzituak ez diren horiei begira mintzo dira, bistan da). Jendearengana heltzeko, ongizatea aipatu behar dela aldarrikatzen dute ozen, hainbat lagunek. Zertarako euskal estatu bat? Ongizatea lortzeko.
Arriskua dauka biak kontrajartzeak. Garbi da ez litzatekeela euskal estatu baten aldeko aldarrikapenik, oinarrian ez balitz zapaldutako identitate baten arazorik. Madrildarren edo paristarren identitate bera bagenu, estaturik ez genuke eskatuko, ez eta ere ongizate hobe baten izenean.

Hobeki biziko ginateke gure estatu propioa bagenu? Sozialki edo ekonomikoki, boterea gure eskutan izanez gero, dudarik gabe. Beti izanen da norbait, ordea, kontrako argudioak ekarriko lituzkeena: gehiago kostako zaigula bizimaila duina lortzea, Estatu handi baten “babesik” gabe nekez erantzunen diegula zenbait beharrei, energetikoki guztiz dependenteak izanen garela eta abar.

Espainiako ekonomia kinka larria jasaten ari den garai honetan, badirudi aiseago izan daitekeela jendeak Espainiatik bereizi nahi izatea. 2008tik hona, ordea, halako asmoa duen jenderik ez da anitz hauteman Euskal Herrian. Espainiako oraingo politikarekin ados ez direnek Podemosen alde egin dute, ez Espainiatik ateratzearen alde. Eta ekonomiaren zikloa aldatzen bada, eta Espainiaren egoera hobetzen bada, Espainiatik apartatzearen aldeko argudioak ahulagoak izan daitezke.

Hobeki bizi nahi izatearen argudioari erantzun gaiztoagoak eginen dizkion jendea badago, ongizatea lotuz eskuineko argudioekin, elkartasun faltarekin, aberastasunak partekatu nahi ez izatearekin… Europako (are gehiago, munduko) beste leku batzuekin konparatuz, ongizate hobea duten herriak baldin badira ere, Euskal Herriko ongizate maila hain apala ote da? Euskal Herrian berean, zenbait lekutan bederen, franko burgestuta bizi gara. Eta beharbada burgesia maila hori lortu izanak ahultzen du independentzia gogoa.

Haatik, Euskal Herrian ere desorekak badaude, lurraldeen artean edota eskualde batean berean. Euskal estatu batek bermatuko luke aberatsen eta pobreen arteko oreka bat? Bi edo hiru etxe dituzten herritarrek onartuko lukete zerga gehiago ordaintzea nekez bizi direnak hobeki bizitzeko? Hauteskundeetan gertatu berri denak ematen ditu pistak erantzun bat aurkitzeko.
Ongizatearen argudioak oinarri sendoagoak izan ditzake, hain zuzen, independentziaren aldeko jarrera ahulena dagoen lekuetan. Haatik, segitzen bada pentsatzen independentzia EAErako izanen litzatekeela, kasu horretan ongizatearen argudioak ez luke hainbeste balioko estatu horretatik kanpo geldituko liratekeen Erriberarako edo Zuberorako, adibidez.

Azkenik, zer da ongizatea? Maila ekonomiko duin batean bizitzea bakarrik? Ongizatea aipatzen duten batzuek eta besteek ez diote erran-nahi bera ematen hitzari. Ongizatea da ingurumenari hainbeste kalte egiten dioten azpiegitura handien erdian bizitzea? Hainbeste autobide, hainbeste hondakin, kalitate txarreko janaria, laneko baldintza estresagarriak… Bizi-maila ekologikoagoa duen herri bat izanen genuke, estatu bagina? Horretan ere, aski da ikustea urtez urte zein indar politiko nagusitzen den hauteskundeetan, eta zein den haren politika.

Euskaldun ala frantses?

ekaina 4th, 2015

Ikerketa lan bat egiten ari zen ikasle bat etorri zen Frantziatik, duela hiruzpalau urte. Jakin nahi zuen Seaskan ikasi zuten ikasleek beren burua sentitzen zuten euskaldun, frantses edota biak batera. Batzuek erantzun zioten frantses eta euskaldun sentitzen zutela beren burua; beste batzuek euskaldun bakarrik. Kostatzen zitzaion ulertzea zergatik ez ziren frantses ere sentitzen, elebidunak zirenez geroz.

Frantsesa jakiteak ateak irekitzen ditu beste kultura batera, ekoizpen eta ondare handiko kultura batera, beste herri batera eta baita Frantziatik kanpoko eta Frantziaren menpeko beste hainbat komunitaterengana. Aberastasun bat da. Baina horrek ez gaitu, berez, frantses egiten. Hirugarren hizkuntza bat jakiteak beste kultura eta herri batzuetara irekitzen gaitu: espainolari esker, adibidez, Espainiako eta Hego Ameriketako herrialdeetako kultura daukagu eskura. Horrek ez gaitu espainol edo argentinar egiten. Adibide horrekin ulertu zuen frantsesa jakiteak ez dakarrela berekin frantses sentitzea.

Ulertu nahi zuen, ordea, bere burua euskaldun baizik sentitzen ez duenak zergatik ukatzen duen frantses (ere) izatea. Zergatik? Askorentzat, bi izaerak ez dira bateragarriak, Frantziak eta frantses hizkuntzak eta kulturak euskara ordezkatzeko indarra egin eta egiten dutelako, Ipar Euskal Herrian euskara arriskuan dagoelako Frantziaren ukapenarengatik, ezinezkoa delako nagusi eta azpiko izatea aldi berean.

Baina Hego Euskal Herrian euskara ofiziala dela eta espainol sentitzen ez direnak askoz gehiago direla erantzun zuen ikerlariak. Hizkuntza politika eta euskararen egoera ez direla uste duen bezain loriagarriak azaldu ondoren, beste faktore batzuk kontuan hartu behar direla esplikatu zitzaion. Estatu bakoitzak gisa desberdinean hartu zituen menean euskaldunak: Espainia otsoa bada, Frantzia azeria. Euskaldun izatearen ahalkea sarrarazteaz gain, Frantziak zazpi eginahalak egin ditu frantses izateko gogoa emateko. Frantziak munduan daukan fama ere hor dago, la grandeur, Frantziako Iraultzaren ondarea, “giza eskubideen herria”…

Frantziatik eta Espainiatik kanpoko edozeini galdetzen bazaio bi horien artean hautatzeko, zenbatek nahiko lukete frantses izan? Zenbatek espainol? Iparraldeko euskaldun anitzi eder zaie frantses izatea, Tupindekiko Roxali-ren edo Betiri oski argizale-aren gisan. Eta zenbat prest leudeke Frantziak eskaintzen dituen garantia sozialei uko egiteko?

Euskal nortasunean sendo dagoena elika daiteke frantses kulturatik, bere izaerari kalterik egin gabe; baina euskaldun bezain frantses sentitzen denak ez dio mesede handirik egiten euskaltasunari. Hiru hizkuntza jakiteak, berriz, funtzio orekatzailea izan dezake. Espainola jakinez eta Espainiako erreferentzia batzuk ezagutuz, uler dezakegu Hego Euskal Herriko euskaldunak noiz ari diren espainolaren eraginpean. Halaber, ohar gaitezke noiz erabiltzen ditugun frantsesaren edo Frantziako ohituren kalkoak. Ingelesa ere jakiteak are gehiago errazten du frantsesaren eta espainolaren eragina ikustea gure hizkuntza ohituretan. Baina bi hizkuntza baizik ez baditugu mintzo, ez dugu ikusten noiz ari garen (gure hizkuntza) frantsesten edo espainoltzen.

Ipar Euskal Herriko eta Hego Euskal Herriko euskaldunen arteko komunikazioa garai batez baino zailagoa izatearen arrazoietariko bat da frantsesaren eragina handitu dela alde batean eta espainolarena bestean, eta gaur egun espainol gutxiago ikasten dela Iparraldean eta frantsesa ez dela irakasten Hegoaldean. Urruntze horrek ere zailtzen du Ipar Euskal Herriko jendeak euskal estatu bat nahi izatea.

Frantziak irentsirik

maiatza 19th, 2015

Euskalduna guztiz itota sentitzen da Lapurdin, eta are gehiago hirigunean. Egoera horrek azalpen historioak baditu. Manex Goihenetxe historilariak (1987) ahoan bilorik gabe esplikatu zituen, XIX. mendeko aldaketa demografikoen datuekin (adibidez, Miarritzen, 1820an 1.088 biztanle, 1876an 5.507 lagun eta 1911n 18.260): “Itxuren arabera, jendetzaren berrikuntza bat gertatu da Lapurdin, arrotzek osatu dute jendetzaren berritzea eta emendatzea. Beste herrietan izen berezi bat dauka horrelako gertakari batek: colonie de peuplement edo koloniar jendeketa. Alta, hori da hemen ere gertatu: jatorrizko jende euskaldunaz herriak hustu dira, kanpoko arrotzez ugaldu. Ez dezagun ahantz ber denboran Euskal Herriko gazteria Hego Amerikara joaiten hasi zela, 1832tik goiti.”

Frantziaren politika hori izan da, eta horrela da gaur egun ere: biztanleak elkarrekin nahastea, nortasun bakoitzaren erroak ahultzeko. Horri hertsiki lotzen zaio gerrak egitea Frantziarekin batera, etsai komun baten aurka. Eta baita ere euskaldun izatearen ahalkea sarraraztea, euskal kultura gutxiestea eta euskarari eskubide oro ukatzea. Goienetxek aipatzen zuen ordezkatze demografikoaz gain, ordezkatze kulturala ere egin du Frantziak; Jose Manuel Odriozolak dioen bezala, “herri euskalduna irentsi” du.

Hori ez da gelditu. Gaindegia-k datu zehatzak dauzka eskutan, eta horien arabera, klase ertain-altuko milaka langile etorri dira Baionara lanera, azken urteetan, eta beste milaka itsas bazterreko herrietara, erretreta pasatzera. Lanpostuak sortzen badira Baionan, are gehiago lanpostu publikoak baldin badira, aukera gehiago dauka Frantziatik datorren batek, Euskal Herriko batek baino. Frantzian ere gauza bera gertatzen da: hiri bateko biztanle batek aukera gutxi izango du bere hiriko postu batean onartua izateko; bai, ordea, 500 edo 900 kilometro urrunagoko lanpostu batera aurkezten bada. Ulertu nahi da bere herritik kilometro askora joateko prest dagoenak anitzez motibazio handiagoa daukala lanpostu horretarako; bestearen motibazio gorena, etxetik hurbil egotea litzatekeen bitartean. Beraz, gaizki ikusia da herritik urrunegi joan nahi ez izatea.

Frantziak horrela gorpuzten du bere gizartea, duela 150 urteko pentsamenduaren antzera, patchwork baten gisan. Leku guztiz ezberdineko jendeak bihurtzen dira lankide; urtean behin egiten diren familia bazkarietan, Frantziako lau hegaletan dauden ahaideak elkartzen dira… Horrek balio du Frantzia bat marrazteko, denak herri beraren parte sentiarazteko. Euskaldunak, korsikarrak eta bretoiak ongi ikusiak dira, beren herritik urrun baldin badaude, eta hari mehe batek lotzen baditu beren nortasunera, Frantziari kolore arin bat emateko gisan. Haatik, kopeta txarrez begiratzen zaie beren erroei sendo lotzen zaizkienei.

Frantsesak, eta nola ez prefeta, asaldatuko lirateke Baionan sortzen diren lanpostuetarako euskara eskatuko balitz. Horrek urratuko luke Frantziaren égalité oinarria. Frantziar guztiek eskubide bera daukate Frantziako edozein lekutan lan egiteko, baita Baionan ere, haientzat, Baiona Frantzian baita. Eta arau hori oinarrizkoa da Frantzia uniformea izateko eta frantsestasunak sendo jarraitzeko.

Badira zuzenean euskararekin lotuta dauden lan-eskaintzak ere; haatik, zehazten da frantsesa jakitea beharrezkoa dela. Beste gisa batez irakurriz, Hego Euskal Herriko gehienei ukatzen zaie Bidasoaren bestaldean lan egiteko aukera. Baina nehor ez da asaldatzen, frantsesak egingo liratekeen bezala. Alta eskaera horrekin ez ote da, berriz ere, Euskal Herria ukatzen eta Frantzia zilegitzen?

Zuk ingelesez, guk zergatik ez?

otsaila 5th, 2015

Kanpoko sorkuntzatik ere edan du euskal kulturak. Inspirazio iturri izan dira, adibidez, Ingalaterrako eta AEBetako folka, rock-a edota punk-a. Baina, hamarkada anitzetan zehar, euskal artistek erakutsi dute euskaraz kanta daitekeela genero horietan, ez dela ingelesera jo beharrik. Joera berri bat ageri da, ordea, azken urteetan, musikari gazteen artean: gero eta gehiagok ingelesez kantatzeko hautua egin dute.

Hari mutur asko eskaintzen ditu Ion Andoni Del Amoren doktore tesi interesgarriak. Besteak beste, ingelesez kantatzearen kontu hori ere aipatzen du. Ingelesa lehenesten duen talde batek aipatu dio bere ikusmoldea: euskarazko hitzak idatziz, askoz “biluziago” sentitzen omen da, eta ingelesez kantatzean ez omen zaio iruditzen bere buruaz ari dela. Beste batzuek diote errazago zaiela ingelesezko kantuak idaztea, silaba gutxiagoko hitzak dauzkalako, euskararekin konparatuz. Halaber, hainbatek aipatu dituzte euskal musikaren “ajeak”: euskarazko kantuek maila literario jasoa behar omen dute beti; eta baita mezu politikoa ere (nahiz eta leloak musikatzera mugatu, zenbaitek diotenaren arabera). Non bukatzen da egia? Non hasten dira topikoak? Argi dagoena da gogoeta sakon anitz eta hausnarketarako gaia eskaintzen duela lan horrek.

Aldi berean, euskal musikaren presentzia anitz apaldu da irratietan eta, bereziki, tabernetan. Jendeak “ongi pasa” nahi omen du, eta “ongi pasatzeko” biderik ez bide du eskaintzen euskarazko musikak. Eta horrela zabaldu da reggaeton estiloa, Karidadeko Benta taldearen Belaunaldia kantuak bikainki azaltzen duen bilakaeraren sinbolo gisa. Eta musika horrekin, bereziki espainola da gure artean nagusitzen den hizkuntza. Berriz ere.

Ingelesezkoek prestigio gehiago ematen dutelakoan eta espainolezkoak alaiagoak direlakoan, euskara bi hizkuntza hegemonikoren biktima da. Oraino ere. Europa iparraldeko estatuak ere kezkatzen hasiak dira, gero eta zailagoa delako bertako hizkuntzetan kantatzen duten taldeak aurkitzea. Euskal Herria ez da horretara heldu, oraino. Baina ez dirudi bide onetik dabilenik.

Bakoitza libre da nahi duen hizkuntzan kantatzeko, eta nahi duen musika entzuteko. Bistan da. Baina hizkuntza horiek, diren bi horiek direlako, euskararentzat mehatxu bihur daitezke, laster. Ingelesa ez da euskararen zuzeneko mehatxua, baina Euskal Herrian ez ditu hainbeste espainola eta frantsesa ahultzen, bai, ordea, euskara, jadanik minorizatua delako.

Gertatzen dena da, Del Amoren tesian agertzen den bezala, anitzentzat gatazka “bukatua” dela eta beraz, euskaraz eta politikaz kantatzeko edo entzuteko “behar” edo “presio” hori ere desagertu dela. Halaber, euskara – Gipuzkoan eta Bizkaian bereziki – normalizatu da: ofiziala da, ez da aldarrikatzeko beharrik sentitzen… Ikastolako hizkuntza da, baina ez lagun-artekoa, ez dibertitzekoa, ez kultura kontsumitzekoa…

Euskara baztertu duten euskaldun horiei leporatu behar ote zaie? Berriz ere solas zaharra dator gurera: zibilizatua izan nahi bazen, euskara ukatu behar zen, frantsesaren edo espainolaren mesedetan. Orain ere ez ote gara antzeko zerbait bizitzen ari, euskal kultura gutxietsiz eta ingelesa goratuz, espainola eta frantsesa entzuten ditugun bitartean?

Gure kulturak ez du besteenak baino gutxiago balio. Zabaltzeko baliabide gutxiago dauzka. Hori da arazoa. Boterea ez dauka herri honek; estatuek eta multinazionalek daukate.

Horregatik da zapaldua gure hizkuntza, eta oraino ere sinetsarazten digute ez digula balio mundu honetan zerbait lortzeko.

Berria-n argitaratua

Min aringarria

otsaila 5th, 2015

Hendaiako Gure Ikastola, Beskoitzeko ikastola, Ziburuko Kaxkarotenia ikastola… 2015ean, oraino, zenbat buruko min euskaraz normaltasunez ikasi ahal izateko? Uztaritzeko Herriko Etxeak euskara ofizial izatea erabaki, eta auzitegira! Baina agintariak hor daude gu lasaitzeko: Seaskak baditu laguntzak, badauka akordioa Frantziako Hezkuntzarekin, hor daukagu Euskararen Erakunde Publikoa…

Bai, baina euskarari oztopoak ezartzen zaizkio gaur egun ere, eta Frantziako Estatuarekin dauden hitzarmenek edota Euskararen Erakunde Publikoak ez daukate indarrik oztopo horiek behin betiko ezabatzeko. Frantziak euskara desertuan bizitzera kondenatu zuen aspaldi; eta egarriz hiltzekotan zegoen unean, euskaldun batzuk oldartu ziren. Orduan, ur tanta bat eskaini zion Frantziak, ezpainak bustitzeko doia. Batzuek uste izan zuten, beharbada, ur xorta hori oasi bat zela, eta gero ura eta janaria ausarki emanen zizkigutela. Baina hurrupa horrekin konformatu behar; Frantziak hori erabiltzen du aitzakia gisa, euskararekiko daukan zorra kitatu duela sinetsarazteko.

Hiltzen ari denaren mina arintzeko neurriak dira laguntza horiek; ez dago eria salbatzea helburu duen zinezko politikarik. Eta ez badago horretarako politikarik, funtsezko arrazoia argi eta garbi da: eria hil dadin nahi da; eztiki, baina hil dadila. Frantziak mendeak daramatza bere nagusitasuna inposatu beharrez, eta horretarako menpean hartu dituen hizkuntzak suntsitu nahi ditu.

Erabili duen eta erabiltzen duen taktika nagusia da, hizkuntzaren eskubide kolektibo guztiak ukatzeaz gainera, sinetsaraztea euskarak ez duela ezertarako balio. Eta behin euskaldunek sinetsi zutenean euskarari uko egin behar zitzaiola mundu honetan zerbait lortzeko, lanaren erdia egina zuen. Orduz geroztik, euskaldunak berak bilakatu ziren kolonizatzailearen konplize, birusak kutsatu duena kutsatzaile bihurtzen den bezala. Barne kolonizazio bat da Frantziak Euskal Herriari egin diona, kolonizazio psikologiko bat.

Orain, euskararen aldeko neurriak egiten dituela sinetsarazten duen bitartean, euskara ahultzen segitzen du. Adibidez, kanpotik eskola publiko elebidunak garatzen ditu, eta barnetik baliabiderik ez die ematen, euskal adarra indargabetzeraino. Batzuek oraino ere uste dute, ordea, Frantziako Errepublikak bere eskola sakratua erabil lezakeela euskara salbatzeko, presio aski egiten bazaio…

Eskuineko besoarekin itotzen gaituen bitartean, Frantziak ezkerreko eskuarekin burua ferekatzen digu, lasai gaitezen. Azken urteetako neurriek ez dute euskara salbabidean jarri. Odol-hustea gelditu dela diote zenbakiek; beharbada ez delako odol anitz gelditzen: euskara gero eta arrotzagoa da karrikan.

Hain da arrotza, non duela mende erdi egituratu zen mugimendu abertzale politikoak nagusiki frantsesez komunikatzen baitu oraino ere. Mezuak erdaldunengana heldu behar direlakoan, euskara bigarren planotik ezin ateraz ari da. Beti Frantziari eskean eta Frantziaren baldintzetara egokiturik. Egoera itzulipurdika daiteke ala berantegi da? Ez ote gara agonia kudeatzen ari? Aterabidea, izatekotan, Euskal Herri osoak elkarturik eta estrategia bat adosturik jokatuz etorriko da.

Batzuek erran lezakete egoera ez dela hain beltza, botila erdi betea dela edo betetzen ari dela. Beste batzuek botila zulatuta ikusten dugu, ordea. Behar diren neurriak hartzeko, beharrezkoa da diagnosi errealistetatik abiatzea. Egiten den indarra eta haren emaitza ukatu gabe, eta Estatuen asmo eta eragin txarrak agerian utziz.

Berria-n argitaratua

Nork ahal du?

otsaila 5th, 2015

Edozein bidetatik sartzen dira mahai bateko solasera. Baina ez bakarrik Espainian eta Euskal Herrian. Europako Batasuneko erakundeetako agintariak kezkaturik daude. Syrizarekin daukate lehen kezka: zer gertatuko ote da Grezian, ezker erradikalak irabazten baditu urtarrilaren 25eko hauteskundeak? Eta Syrizaren pare jarri dute Podemos. Europa iparraldea eskuin muturrak ikaratzen duen bezala, ezkerretik dator haize berria Europa hegoaldean. Jendeak aldaketa nahi bide du, betiko alderdi politikoek sinesgarritasuna galdu bide dute. Alderdi sozialistek zentrorantz egin duten bideak azal dezake, hein handi batez, bilakaera hori.

Baina Podemos-i ez zaio begi berekin begiratzen Bruselatik edo Euskal Herritik. Eta Euskal Herritik ere denek ez diote begi berekin so egiten. Hasteko, hainbat galdera daude airean: Podemos (Ahal Dugu) izan ote daiteke ezker abertzalearen aliatu bat? Zein izanen da Podemos-en jarrera Euskal Herriari begira? Batzuek itxaropenari atea zabalik utzi nahi diote; beste batzuek gogoan dituzte lehen ere Paristik eta Madrildik etorri izan diren aldaketa haizeen esperantza zapuztuak.

Euskal Herrian aspaldian ordezkaritza daukaten alderdi politikoak bezala, Podemos (Ahal Dugu) ere Espainiako alderdia da, alderdi nazionala, egunkari batzuek dakarten bezala. Ez da egia UMP, PS, Modem, PP, PSE eta PSN euskal alderdiak direla: batzuk frantses alderdiak dira eta besteak espainolak; Euskal Herrian adar bat daukate, Euskal Herria Frantziaren edo Espainiaren menpeko lurraldea izatea nahi dutelako. Podemos-ek ez luke euskal adarrik sortuko, pentsatzen balu Euskal Herria ez dela Espainiaren parte.

Jendeak aldaketa nahi duela nabari da; baina ez Espainian bakarrik. Eta Euskal Herrian ere, litekeena da. Baina Euskal Herriko politika eta alderdien mapa ez dira Espainiako berak. Eta zergatik behar da Podemos bat, aldaketarako? Euskal politikagintza anitz aldatu da azken lau urteetan. Bipartidismoaz aspertu da jendea Espainian, itxura guztien arabera; mugimendu abertzalean, multipartidismoak eta zatiketak nekatzen zuen jendea.

Podemos-ek PSE, PP eta UPN ahulduko omen ditu, gehienbat; baina baita EH Bildu ere. Batzuek ez dute sinesten boz anitz kenduko dionik ezker abertzaleari. Baina gazteen artean Podemos-ek tira handia dauka. Asmatu du komunikazioan, sare sozialetan, telebistan. Eta abertzaleen artean ere ikaragarriko presentzia daukate Barcenas, Gurtell, Ana Mato eta Espainiako gai orok, eta horrekin batera Podemos-ek.

Espainiaren ahuleziek eta irudi barregarriek emango omen diote indarra euskal independentismoari. Euskal Herriko Twitter erabiltzaileen jarioan toki handia dauka Espainiak, nahiz eta hartaz trufatzeko izan. Eta trufa horren sortzaileak dira espainiarrak berak ere, hain segur Podemos-en alde bozkatuko dutenak. Espainian, beste tokietan bezala, jende interesgarria ere badago. Baina Espainiakoak izanik, horien helburua izanen da Espainia hobe bat egitea, ez Espainia desegitea edo Espainiatik ateratzea (nora joanen dira PPren ustelkeria kasuez ahalke diren madrildarrak?). Ororen buru, Espainiari egiten zaizkion trufen fruituak biltzen dituztenak estatuen menpekotasuna iraunarazten dutenak dira.

Bestalde, estatuei hainbeste begiratzeak eragiten du Bidasoaren alde bateko eta besteko euskaldunek erreferentzia desberdinak izatea eta, ondorioz, elkar ulertzeko zailtasunak agertzea. Bi estatu desberdinekiko loturaren isla da, adibidez, Charlie Hebdo-ko sarraskiak mota ezberdineko emozioa eragin izana batean edo bestean.

Berria-n argitaratua

Tresna-barrara saltatu