Posts Tagged ‘herri_elkargoa’

Zein bilakaera?

otsaila 25th, 2016

Solairu askotako antolaketa dauka administrazioak Frantzian. Ipar Euskal Herriak ezagupena eta egitura propioa falta ditu antolaketa horretan. Azken urteetako herri mugimenduen xedea izan da Pirinio Atlantikoetatik eta, batzuen kasuan, Akitaniatik bereiztea eta lurralde antolaketa autonomo bat eskatzea. Lurralde kolektibitatea delakoak bere baitan izanen zuen ezagupen hori, hainbat eskumen eta botererekin batera.

Frantziako Gobernuak eskaera horri ezezko garbia eman ondoren, Pirinio Atlantikoetako Prefetak hainbat aukera utzi ditu mahai gainean, Ipar Euskal Herriko hautetsiek erabaki dezaten. Herri elkargoak nola antolatuko diren erabaki behar da orain. Frantziako lurralde antolaketaren bilakaeraren harira, erabaki hori hartu behar izanen zen, bestela ere. Ipar Euskal Herriko lurralde kolektibitatearen ideiak aurrera egin ala ez, mankomunitateen egitura aldatuko zen eta horri buruz erabaki beharko zen.

Mankomunitate bakarraren aldeko kanpaina darama Batera plataformak, eta ez dute horren aldeko hautua egin kostaldeko hirietako alkateek (Baionakoak salbu). Ororen buru, Prefetaren joko arauak onartu dira. Nahiz eta herritarrek ezin izanen duten zuzenean erabaki, hautetsien bidez erabakiko da zeharka. Mankomunitate bakarraren aukera ez bada nagusitzen, Frantziak erranen du orain ez dela kexatu behar, hori izan delako “erabaki duzuena”. Alderantziz, mankomunitatearen aukera nagusitzen bada, Frantziak berretsiko du hori izan dela hautetsien gehiengoak onartu duen egitura, bere muga guztiekin. Ez luke ulertuko erratea hori ez dela Ipar Euskal Herriak eskatzen duena.

Mugak aipatuta ere, azken finean, aukera historiko gisa aurkeztu da mankomunitate bakarraren ideia, azken hilabeteetan. Eskumenen eta boterearen gaia, aurrekontuarena eta gobernantzarena ez dira batere argi. Ipar Euskal Herriak segituko du Pirinio Atlantikoen eta Akitaniaren parte izaten. Solairu asko dituen antolaketak solairu bat gehiago izanen du, beraz. Eta ez du konponduko gutxiengo autonomia baten egarria.

Haatik, litekeena da azken urteetan lurralde kolektibitatearen alde mobilizatu diren hainbat hautetsi eta eragile sozioekonomiko konforme gelditzea egitura horrekin. Are gehiago egitura horren bilakaeraren baitan jartzen diren esperantzak ikusirik. Zein izanen dira benetako aukerak egitura horretatik erakunde autonomo bat sortzeko? Frantziak utziko al dio biderik? Eta hautetsiek berek zenbateko motibazioa izanen dute urrunago joateko eta indar-harreman bat hasteko, eskumen eta botere gehiagoren alde?

Zer gertatuko zatekeen, aldiz, Prefetaren proposamenari uko egin balitzaio? Batetik, hartuko zuen erabakia inposaketa bezala biziko zatekeen, eta beraz ez zukeen zilegitasunik herritarren eta hautetsien begietan. Zilegitasun aitortza hori gabe, autonomia faltak beste erreakzio bat piztuko zukeen: Frantziari eskatzea alferrik denez, Ipar Euskal Herriaren berezko ekintzailetasuna eta irudimena erabili, eta berezko erakundea sortu. Ikuspegi baikorra dutenek erranen dute mankomunitate bakar hori izanen dela autonomia horretarako abiapuntua. Ezkorrek erranen dute helmuga gisa biziko dutela askok, eta gutxienez hamarkada bat iraganen dela haren mugek sortuko duten frustrazioaz ohartu arte.

Hiri erkidegoaren ahulgunea agerian

otsaila 25th, 2016

Angelu, Miarritze, Bokale eta Bidarteko auzapezek hiri erkidego bakarraz gain beste aukera batzuk aztertzea eskatzeak sortu duen zalapartak agerian uzten du Prefetak egin zuen proposamenaren ahulezia eta maltzurkeria. Prefetak modu itsusian baztertu zuen gehiengoak adostu zuen proposamena, lurralde kolektibitatearena. Horren ordez, beste proposamen batzuk egin zituen, eta zenbait eztabaidaren ondotik, batzuen postura onartu zen, hala nola hiri erkidego bakarraren alde egitea.

Duela urte bateko istorioak dira. Orduan berean duda batzuk agertu zituzten hainbat lagunek: egitura hori ez zela gobernatzen ahal, eskumenen aldetik ez zituela bermatzen lurralde kolektibitatearenak, ez zitekeela hain erraz makurtu prefetaren eskaintza pozoitura… Eta orain, iragar zitekeen bezala, auzapez batzuek beren dudak agertu dituzte. Hain zuzen, hiri handienetakoei ez zaie bidezkoa iruditzen egitura horren antolaketa, eta gobernaezina dela uste dute. Anitzek ez badute onartu nahi ere, eta auzapez horien kontra oldartu badira ere, erreakzio hori logikoa da.

Jean-Jacques Lasserrek berriki Berria egunkarian erran duena ere kontuan hartzekoa da: “Ez da lurralde elkargotik hurbil. Lurralde elkargoak anitzez botere gehiago du zerga sistema eta eskumenen aldetik. Ez da egia erratea hirialde elkargoan eskumenak automatikoki bilduko direla”. Are gehiago, ez luke departamendua ordezkatuko: “Departamenduak bere eskumenak atxiki ditzan borrokatzen ari naiz. Eta atxikiko ditu. Ez da konkurrentziarik. Departamenduak sozial arloko eskumenak ditu. Herriarteko egiturak ez. Ez du nehoiz lortuko departamenduak daukan zerga sistema”.

Batera-k dio NOTRe legeak aurreikusten duela 2020rako aldatuko dela gobernatze modua. Eskumenen gaiarekin ere itxaropentsu daude batzuk. Frantzia ezagututa, eta Lasserrek berak aitortzen badu, sinesgarria ote da pentsatzea bilakaera hain positiboa izanen duela egitura horrek?

Adostasuna bazegoen Lurralde Kolektibitatearekin. Prefetak desadostasunaren hazia erein zuen, egin zituen proposamenekin. Estrategia berri batekin Lurralde Kolektibitatearen alde segitzeko ordez, proposamen horiek onartu dira, eta horrela desadostasuna landare bihurtu da, Ipar Euskal Herriaren ezagupen aukera ttipiena arriskuan ezarriz. Prefetak bere helburua lortu du.

Azken urtean batzuek kritikatu dute lurralde kolektibitatearen alde “tematzea”, bide hori agortua zela ulertarazi nahiz bezala. Eta beraz, onartu behar zen, eskatzen zena baino anitzez maila apalagoko eta dudako etorkizuna izanen zuen egitura bat. Orain, egitura hori bera arriskuan dagoenean, sekulakoa galduko bagenu bezala erreakzionatu da. Eskaera baten ezetzaren ondotik, eskaera apalagoarekin konformatzeak eragiten du eskaera apalago horren defendatzaile sutsu bihurtzea. Eta gero, proposamen oraino apalagoa baikortzat jotzea?

Beharbada alderantzizko bidea egin beharko litzateke. Lurralde Kolektibitatearen ezezkoaren aitzinean, indarrak biltzen hasi are proiektu ausartago bati begira: independentziaz mintzatzen hasiz batetik, eta gure erakundeak eraikiz bestetik. Garbi da Frantziatik ukapena baizik ez dela jinen, deblauki izan edo mozorroturik izan. Eta prefetaren prosamenari bidea irekitzea gure zapalkuntzan sakontzea da, gure herriaren etorkizuna Frantziako estatuak zedarritzen dituen aukeretara mugatzea. Hesi horietatik ez daiteke askatasunik etor. Zergatik ez hasi Euskal Herriaren independentziaren proiektuaz gogoetatzen, Ipar Euskal Herritik ere, eta Ipar Euskal Herriko herritarrei euskal estatua irudikarazten?

Tresna-barrara saltatu